Çocukların hem fiziksel hem de zihinsel olarak geliştiği büyüme ve ergenlik dönemi yaşanması gereken doğal bir süreçtir. Hızlı bir dönem olduğu için, büyüme ve ergenlik dönemindeki kişi birçok duygu ve tecrübeyi bu dönemde elde etmektedir.
İçerikler
Büyüme ve Ergenlik Dönemi Nedir?
Büyüme ve ergenlik dönemi çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemi olarak ifade edilmektedir. Kızlarda 10-11, erkeklerde 11-12 yaşlarında başlayan bu süreçte cinsiyete özgü bulgular oluşmaya başlar ve üreme fonksiyonları kazanılır. Bunların haricinde büyüme ve ergenlik dönemi kişinin birçok şeyi tecrübe ettiği bir dönemdir. Kişi fiziksel ve duygusal değişimler yaşar, bağımsızlığını kazanır, sosyal tecrübeler edinir ve olgunlaşır.
Bu dönem her çocuk için zaman zaman duygusal açıdan zor olabileceği için aile bazı durumlarda çocuğa yardım etmelidir. Çocuklara bunun doğal bir süreç olduğunu ve bazen duygusal olarak yoğun anlar yaşayabileceği anlatılması gerekir. Ayrıca, büyüme ve ergenlik dönemindeki çocuklar ihmal edilmemelidir. Bu durum hem o dönemde hem de gelecek dönemlerde psikolojik olarak sorun yaşamasına yol açabilir.
Büyüme ve Ergenlik Belirtileri
Büyüme ve ergenlik belirtileri kızlarda ve erkeklerde farklı şekillerde görülmektedir. Bu farklar genellikle fizikseldir. Erkeklerde ve kızlarda görülen belirtiler şu şekildedir;
Erkeklerde Görülen Büyüme ve Ergenlik Belirtileri
Erkek çocuklar 11-12 yaşına geldiğinde belirtiler görünmeye başlamaktadır. Görülen belirtiler şunlardır;
- Testislerde büyüme
- Peniste büyüme
- Genital bölgede kıllanma
- Ses kalınlaşması
- Dudak üstünde, yüzde ve vücut genelinde tüylenme
- Boy uzaması
Bu belirtilerin haricinde saçlarda yağlanma, siyah nokta oluşumu ve sivilce oluşumu gibi belirtiler de görülebilir. Bu üç belirti her erkek çocukta görülmese de büyük oranda görülmektedir.
Kızlarda Görülen Büyüme ve Ergenlik Belirtileri
Kız çocuklarda büyüme ve ergenlik belirtileri erkeklere göre daha erken başlamaktadır. 10-11 yaşlarında başlayan belirtiler şu şekildedir;
- Göğüs büyümesi
- Vücutta kıllanma
- Genital bölgede kıllanma
- Yumurtalık çatlaması ile başlayan adet dönemi
- Boy uzaması
- Östrojen hormonu nedeniyle yağ dokusunda artış
Kız çocuklarda adet belirtisi, diğer belirtilere göre daha geç görülmektedir. Genellikle büyüme ve ergenlik döneminin sonunda görülen adet hakkında ailenin çocuğu bilgilendirmesi oldukça önemlidir. Böylece, çocuğun adet hakkında bilgisi olacağı için ilk kez yaşadığında büyük bir paniğe kapılmayacaktır.
Büyüme ve Ergenlik Evreleri
Büyüme ve ergenlik dönemi 4 evreden oluşmaktadır. Bu evreler şu şekildedir:
Ergenlik Öncesi Evre
Ergenlik öncesi evre, bebeklikten ergenliğe kadar olan dönemi kapsamaktadır. Bu dönem sonunda çocukta ufak ufak tüylenme görülebilir.
Erken Ergenlik Evresi
11-14 yaş arasını kapsayan dönem erken ergenlik evresidir. Hormonal sistemin aktif hale gelip dalgalanmalar göstermesi ile başlayan bu dönemde fiziksel ve zihinsel değişimler hızlanmaktadır. Çocuk kimlik çatışması yaşamaya başlar ve otoriteye karşı gelme isteği duyar. Anne ve babalar bu dönemde çocuklarıyla çatışmaya girmekten kaçınmalı ve çocuğa saygı duyduklarını belirtmelidirler. Öfkeli ve alıngan bir ruh haline sahip olan çocukların bu dönemin sonuna doğru cinsel dürtüleri de artmaya başlar.
Orta Ergenlik Evresi
15-17 yaş arasını kapsayan orta ergenlik evresinde ergen tüm bu değişimlere yavaştan alışmaya başlar. Cinsel dürtülerini ve öfkesini kontrol etmeye çalışır. Kendini kontrol etmeye çalışan çocuk gün geçtikçe kendini bulmaya başlayacaktır. Çocuğun fikirlerinin sık sık değiştiği bu dönemde çeşitli konular yüzünden aile ile çatışma devam eder. Bu kavgaların altında çocuğun bireyselleşme arzusu yattığı için ebeveynler çocuklarını desteklemeye ve çocuğun fikirlerini sorup değer vermeye devam etmelidir. Aileden gelen deskte çocuğun kendine olan özgüveninin artmasına yol açacağı için oldukça önemlidir.
Geç Ergenlik Evresi
18-19 yaşlarını kapsayan geç ergenlik evresi büyüme ve ergenlik döneminin son aşamasıdır. Çocuk artık tüm bu değişimlere alışmıştır. Büyüme ve değişme gittikçe yavaşlar. Çocuk bu dönemde kendini daha iyi tanıdığı için çevresine uyum sağlamaya başlar. Görüşleri tutarlık sağlar ve belli fikirleri yavaş yavaş sabit bir hal alır. Ebeveynler geç ergenlik evresinde çocukların fikirlerine müdahale etmeyi bırakmalıdır. Fikirlere karışmak yerine, düşüncelerinin artı ve eksi yönlerini belirterek kararı çocuğun kendisine bırakmalıdır.
Büyüme ve Ergenlik Ne Zaman Başlar Ne Zaman Biter?
Büyüme ve ergenlik dönemi genellikle 10-12 yaşları arasında başlasa da bu durum kişiden kişiye göre farklılık göstermektedir. Büyüme ve ergenlik döneminin başlangıcı aşağıdaki durumlara göre değişebilir;
- Cinsiyet
- Irk
- Spor
- Kilo
- Sosyal durum
- Psikolojik durum
- Anne ve babanın ergenlik başlangıç yaşı
Büyüme ve ergenlik döneminin başlangıcı bu durumlara göre değişiklik gösterse de genellikle 10-12 yaş arası olarak kabul edilmektedir. Büyüme ve ergenliğin bitiş yaşı ise 20 olarak belirlenmiştir.
