Ensefalit (Beyin İltihabı) Nedir? Türleri Nelerdir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Ensefalit, beyin iltihabı olarak bilinen ve genellikle viral enfeksiyonun yol açtığı bir hastalıktır. Menenjit ile aynı zannedilmesine rağmen iki hastalık da aslında birbirlerinden oldukça farklı hastalıklardır.

Ensefalit (Beyin İltihabı) Nedir?

Ensefalit (beyin iltihabı) beynin çeşitli sebeplerden dolayı iltihaplanması sonucu oluşan bir hastalıktır. Genellikle menenjit hastalığıyla aynı olarak bilinse aslında bu oldukça yanlıştır. Menenjit hastalığında beyni koruyan zarlar iltihaplanırken, ensefalit hastalığında beynin kendisi iltihaplanır.

Ensefalit (Beyin İltihabı) Neden Olur?

Ensefalit (Beyin iltihabı) hastalığının neden kaynaklandığı tam olarak bilinmese de ensefalit hastalığının en yaygın nedeni viral enfeksiyonlardır. Belli bakteri, virüs, parazit veya mantarların vücuda girmesi sonucu ensefalit (Beyin iltihabı) oluşur. Viral enfeksiyonlar sonucu oluşan ensefalit hastalığının belirtileri genellikle gribe benzer ve ortalam 2-3 hafta sürer. Birçok formunda kalıcı sinir hasarı olabileceği gibi ölüme de yol açabilir. Beyin iltihabına neden olan bazı viral nedenler şu şekildedir;

Herpes Simpleks Virüsü (HSV)

Ağız çevresinde oluşan uçuklar ve ateş kabarcıkları bazı durumlarda beyin iltihabına sebep olabilmektedir. En yaygın viral ensefalit türlerinden biri olan bu virüs aynı zamanda genital herpesin beyni iltihaplaması sonucu da oluşabilir. Ayrıca, herpes simpleks virüsünün haricinde varicella zoster (VZV), sitomegalo (CMV), Epstein-Barr (EBV), human herpes 6 (HHV 6) ve human herpes 7 (HHV 7) virüsleri de beyin iltihabına yol açabilir.

Enterovirüsler

Enterovirüsler, beyin iltihabına sebep olduğunda genellikle grip benzeri belirtiler göstermektedir. En yaygın belirtiler ise göz iltihabı ve karın ağrısıdır.

Kene Kaynaklı Virüsler

Kene kaynaklı virüslerde hastalığının sebebi enfekte olan bir kenenin kişinin herhangi bir yerini ısırmasıdır. Belirtiler genellikle ısırıktan 6-7 gün sonra ortaya çıkmaktadır.

Çocukluk Çağı Enfeksiyonları

Kızamık ve kabakulak gibi çocukluk çağı enfeksiyonları da ensefalit (beyin iltihabı) hastalığına yol açabilmektedir, fakat bu enfeksiyonların sebep olduğu ensefalit ikincil ensefalittir. Çocukluk çağı enfeksiyonlarının aşısı olduğu için bu tür enfeksiyonlar nadiren görülmektedir.

Ensefalit (Beyin İltihabı) Türleri

Ensefalit (Beyin iltihabı) türleri birincil ensefalit ve ikincil ensefalit olarak ikiye ayrılmaktadır.

Birincil Ensefalit (Beyin İltihabı)

Birincil ensefalit, herhangi bir virüsün direkt olarak beyne bulaşması sonucu ortaya çıkmaktadır. Vücutta halihazırda bulunan inaktif bir virüsün tekrar aktif hale gelmesiyle de meydana gelebilen bu ensefalit çeşidinde, virüs tek bir alanda toplanabileceği gibi tüm vücuda da yayılabilmektedir.

İkincil Ensefalit (Beyin İltihabı)

İkincil ensefalit, bağışıklık sisteminin vücudu başka bir enfeksiyondan korumaya çalışırken meydana getirdiği bir ensefalit türüdür. Bağışıklık sistemi enfeksiyonun vücuda girmesini engellemeye uğraşırken yanlışlıkla beyindeki sağlıklı hücrelere saldırır ve bu durumdan yaklaşık 15-20 gün sonra beyin iltihabı oluşur.

Ensefalit (Beyin İltihabı) Belirtileri

Ensefalit (Beyin iltihabı) belirtileri çoğunlukla aniden gelişir. Hastalığın ani gelişen belirtileri olmasına rağmen bu tehlikeli olduğu anlamına gelmemektedir. Ensefalit (Beyin iltihabı) hastalığının belirtileri ağır olabileceği gibi hafif de olabilmektedir. Bu durum tamamen kişiye bağlıdır. Ensefalit hastalarında görülen belirtiler şu şekildedir;

• Ateş
• Baş ağrısı
• Kusma
• Boyun tutulması
• Bitkinlik (Letarji)
• Halüsinasyon görme
• Bilinç kaygı
• Koma
• Nöbet
• Sinir
• Bilinç bulanıklığı
• Konuşma bozuklukları
• Duyma problemleri
• Vücutta dökülmeler

Yetişkinlerde bu tarz belirtiler görülürken bebek ve küçük çocuklarda belirtiler daha farklı olabilmektedir. Bebek ve küçük çocuklarda görülen belirtiler ise şöyledir;

• Mide bulantısı
• Kusma
• İştahsızlık
• Huzursuzluk
• Yüksek ateş
• Vücutta sertlik
• Sürekli ağlama

Ensefalit (Beyin İltihabı) Tanı Yöntemleri

Ensefalit (Beyin iltihabı) tanısı yapılırken birçok yöntem kullanılmaktadır. Hastalık farklı farklı virüslerden kaynaklanabileceği için hastalık birçok farklı şekilde teşhis edilebilmektedir. Doktorunuz herhangi bir tanı yöntemi uygulamadan önce genellikle fiziksel muayene ve tıbbi öykü (Tıbbi özgeçmiş) isteyecektir. Muayene olup tıbbı özgeçmişiniz hakkında bilgiler verdikten sonra yapılan işlem şunlardır;

Beyin Görüntülemesi

Beyin görüntülemesi (MRI) sayesinde beyinde herhangi bir sorunun oluşup oluşmadığı gözlemlenmektedir. Yine aynı şekilde, tümör gibi durumlar da beyin görüntülemesi yardımı ile görülebilir.

Spinal Musluk

Lomber ponksiyon da denen spinal musluk yönteminde sırtın alt kısmına yerleştirilen bir iğne yardımıyla beyin omurilik sıvısı çıkarılır ve herhangi bir değişiklik olup olmadığı kontrol edilir. Beyindeki enfeksiyon ve iltihaplanmaları gösterebilen bu yöntem, ensefalit hastalığına yol açan virüsün tespit edilmesinde de kullanılmaktadır.

Elektroensefalogram

Elektroensefalogram yönteminde saç derisine elektrotlar yapıştırılmaktadır. Bu sayede, beynin elektriksel aktivitesi kolay bir şekilde kaydedilir. Herhangi bir anormal işleyiş söz konusu ise bu durum kişide ensefalit hastalığı olduğuna dair bir şüphe uyandırır.

Ensefalit (Beyin İltihabı) Tedavisi

Ensefalit (Beyin iltihabı) tedavisi hastalığın durumuna göre değiştirmektedir. Eğer hastalığı hafif atlatıyorsanız genellikle yatak istirahati, sıvı alımı ve ağrısı kesici ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Eğer şiddetli bir ensefalit hastalığı geçiriyorsanız tedavinin en hızlı şekilde yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde, tedavi edilmeyen beyin iltihabı, felç kalmadan ölüme kadar birçok duruma yol açabilir.

Şiddetli ensefalit geçiren hastaların tedavisinde genellikle antiviral bir ilaç olan asiklovir kullanılır. Asiklovir ilacı virüsün DNA sentezini baskılayarak olumlu sonuç yaratır. Damar içine olacak şekilde uygulanan bu ilaç 21 gün boyunca 30 mg dozda kullanılmaktadır. Hastalığın durumuna göre asiklovir ile seroid de kullanılabilmektedir. Eğer asiklovir ve seroid de hastalığın geçmesini sağlamıyorsa foscarnet, cidofovir veya vidarabin gibi daha güçlü ilaçlar tercih edilir.